Çocuk Danışmanlığı

Çocuklarda Yalan

Çocuklar Neden Yalan Söyler?

Yalan söyleyen çocuğun öncelikle kaç yaşında olduğuna bakılmalıdır; çünkü çocukların söyledikleri yalanların anlamları ve nedenleri yaşlara göre değişmektedir.

7 yaşından önce çocuklar zengin hayal güçlerini kullanarak abartılı hikayeler anlatabilirler, kurdukları hayalleri gerçekmiş gibi algılayabilirler, gerçek olmasını istedikleri şeyi gerçekmiş gibi ifade edebilirler, yanlış bir şey yaptıklarında suçu başkalarının üzerine atabilir ve dikkat çekmek için yalan söyleyebilirler. Bu durum normaldir; çocukların gerçeklik algıları bu yaşlarda henüz tam olarak oluşmamıştır.

7 yaşından sonra ise çocuklar gerçek ve hayal arasındaki, doğru ve yanlış arasındaki ayrımı yapabilmektedirler. Bu dönemdeki yalanlar önemlidir; yalanlar bilerek ve isteyerek başkasını aldatma amacı taşır. Yalan söyleme alışkanlığının çocuğun aile çevresinden aldığı eğitimle büyük bir ilişkisi vardır Bu açıdan bakıldığında çocuğun yalan söylemesine neden olabilecek faktörler şu şekildedir;

Ailelerin;

  • Çocuğa yeteri kadar ilgi ve sevgi göstermemeleri,
  • Cezalandırıcı tutumlarıyla çocuğun korkmasına neden olmaları,
  • Baskıcı, otoriter tutumlarının olması,
  • Çocuğu sürekli eleştirmeleri,
  • Çocuktan potansiyelinin üzerinde beklentilerinin olması,
  • Çocukla dalga geçmeleri,
  • Çocuğun her davranışına, kararına müdahale etmeleri,
  • Çocuğu akranlarıyla kıyaslamaları,
  • Yalan söyleyerek çocuğa olumsuz örnek olmaları,
  • Kendi söyledikleri yalanları “beyaz yalan”, “masum yalan” diye sevimli hale getirmeleri,
  • “Sakın yalan söyleme” şeklinde çocuğu tehdit etmeleri,
  • Çocuğa “yalancı” şeklinde etiketlemeler yapmaları çocukları yalan söylemeye itmektedir.

Ailelere Çocuklarının Yalan Söylemesini Engellemek İçin Neler Önerilebilir?

Öncelikle çocuğun neden yalan söylediğine, yalan söylemesinin altında yatan duruma odaklanmalıdırlar ve çocuğun yalan söylemesine sebep olan etkenleri ortadan kaldırılmaya veya değiştirilmeye çalışmalıdırlar,
Çocuğun eğitiminden sorumlu olan aileler çocuk üzerinde en büyük etkiyi sözleriyle değil, hareketleriyle yaratırlar. Bu nedenle aileler çocuklara doğruyu söyleme konusunda örnek olmalıdırlar, çocuklarını yalanlarına şahit etmemeli, söyledikleri yalanları “beyaz yalan”, “şaka” gibi nitelememelidirler,

Aileler çocuklarıyla neden yalan söylememeleri gerektiği ve yalan söylemenin olumsuz sonuçları hakkında konuşmalıdırlar, ancak anne ve babaların hareketleri söylediklerini yalanladıkça çocuğa verilen öğütlerin etkisi olmayacaktır, dolayısıyla ailelerin söyledikleriyle davranışları tutarlı olmalıdır,

Çocukları geçiştirmek için verilen ve yerine getirilmeyen sözler çocuklarda güvensizlik yaratmanın yanında çocuklara yalan söylemeyi öğretir. Bu nedenle örneğin; aile çocuğuna“yemeğini yersen seni parka götüreceğim” şeklinde söz verdiyse ve çocuk yemeğini yediyse onu mutlaka verdikleri sözü yerine getirerek parka götürmelidirler.

Aile çocuktan yapabileceğinin üstünde şeyler beklediğinde ve çocuk ailesinin beklentilerine cevap veremediğinde çare olarak yalan söylemeyi seçebilir. Bu duruma sebep olmamak için aileler çocuklarını iyi tanımalı, potansiyellerinin farkında olmalı çocukların neleri başarıp başaramayacakları konusunda bilgi sahibi olup onlara başarabilecekleri konularda onlara destek olmalıdırlar.

Çocukları kardeşi veya akranlarıyla kıyaslamamalıdırlar,

Çocuğa yeterli ilgi ve sevgi verilmeli, etkili iletişim kurmaya çalışılmalı çocuğun ailesiyle sıkıntılarını ve endişelerini paylaşması sağlanmaya çalışılmalıdır,

Çocuğun dürüst olduğu zamanlarda ailesi tarafından tepki görmesi çocuğu yalan söylemeye itmektedir, çocuğun dürüst davrandığı durumlarda yapıcı eleştiriler yapılmalı ve dürüstlüğü pekiştirilmelidir,

Anne ve baba çocuğa otoriter ve baskıcı bir tutumla değil demokratik bir tutumla yaklaşmalıdır; kurallar tartışılarak ortak bir kararla belirlenmelidir. Aksi takdirde çocuğun baskıcı bir tutumla yetiştirilmesi çocuğun isteklerini gizli yollardan gerçekleştirmesine ve yalan söylemesine yol açacaktır.

Eğer çocuğunuz bu tavsiyelere uymanıza rağmen hala yalan söylemeye devam ediyorsa Dikkat Eksikliği, Hiperaktivite bozukluğu gibi dürtüsellik oluşturabilecek sorunları ya da Kişilik Problemi olabilir bu sebeple gerekli psikolojik desteği almanızı öneririz.

Senin gönlün değişirse, dünya değişir… (Şems-i Tebrizi)